Manekin termiczny, norma ISO i noclegi w terenie! Sprawdź, co oznaczają temperatury Comfort, Limit i Extreme, jak działa norma EN ISO 23537 i dlaczego testy terenowe są kluczowe przy wyborze śpiwora puchowego.
JAK W CUMULUS® TESTUJEMY ŚPIWORY PUCHOWE?
AUTOR WPISU: Rafał Buczek / Manager produktu
MANEKIN TERMICZNY, NORMA ISO I NOCLEGI W TERENIE
Na etykietach śpiworów znajdują się trzy wartości temperatury: Comfort, Limit i Extreme. Nie są to przypadkowe liczby. W Cumulus® opieramy je na badaniach laboratoryjnych, normie EN ISO 23537, pomiarach z wykorzystaniem manekina termicznego, określonych założeniach dotyczących użytkownika, a także na naszych doświadczeniach z noclegów w terenie. A teren, jak wiadomo, nie zachowuje się tak przewidywalnie jak laboratorium.
Oficjalnie ten artykuł mógłby nosić tytuł: „Metodologia wieloparametrycznej walidacji zakresów termicznych śpiworów puchowych w Cumulus®". Brzmi przytłaczająco, prawda? Staraliśmy się! Na tym jednak kończymy używanie terminów czysto naukowych, spędzanie czasu w terenie ma być przecież zabawą.
W tym wpisie wyjaśniamy, jak interpretować temperatury Comfort, Limit i Extreme, w jaki sposób są wyznaczane, czego nie jest w stanie przewidzieć manekin termiczny oraz dlaczego dane z laboratorium zawsze zestawiamy z testami prowadzonymi podczas wypraw. Jest o czym czytać. Zapraszamy!
COMFORT, LIMIT I EXTREME - CO OZNACZAJĄ TE WARTOŚCI?
Zakres temperatur na śpiworze ma pomóc użytkownikowi wybrać model dopasowany do warunków, w których będzie nocował. W teorii wydaje się to proste, jednak w praktyce sprawa jest bardziej złożona:
- Czy wiesz, na którą temperaturę z etykiety patrzeć?
- Czy wartości temperatur są jedynymi, które warto wziąć pod uwagę w trakcie zakupów?
- Jakie zewnętrzne (lub wewnętrzne!) czynniki należy przeanalizować przy wyborze?
Wiele opisów produktów sprowadza temperatury śpiworów do jednego krótkiego zdania. Sama norma definiuje je jednak bardzo precyzyjnie:
COMFORT
To temperatura, przy której standardowa kobieta może spać w rozluźnionej pozycji i nie odczuwać zimna. Norma definiuje „standardową kobietę” jako osobę w wieku 25 lat, ważącą 60 kg i mierzącą 160 cm wzrostu.
W praktyce: Comfort oznacza spokojny, komfortowy sen w swobodnej pozycji (zwykle leżąc na plecach), bez walki o utrzymanie ciepła.
LIMIT
To dolna granica temperatury, przy której standardowy mężczyzna jest w stanie spać w pozycji skulonej bez odczuwania zimna. W tym przypadku norma przyjmuje parametry: 25 lat, 70 kg i 173 cm wzrostu.
To nadal poziom bezpieczny fizjologicznie, ale organizm zaczyna już aktywnie ograniczać straty ciepła. Nie jest to sen całkowicie komfortowy, raczej noc „na granicy”, którą doświadczeni użytkownicy czasem świadomie wybierają, żeby ograniczyć wagę ekwipunku.
EXTREME
Temperatura Extreme nie oznacza komfortu. To granica przetrwania (norma precyzuje, że taki stan można utrzymać przez maksymalnie 6 godzin!). Norma zakłada tutaj warunki wysokiego stresu cieplnego, w których dopuszczalne jest drżenie mięśniowe, jako mechanizm obronny organizmu.
To wartość, której absolutnie nie należy traktować jako temperatury odpowiedniej do planowania noclegu.
NORMA ISO 23537: JAK PRZEBIEGA LABORATORYJNE BADANIE ŚPIWORA?
Jeżeli producent chce podawać certyfikowane zakresy temperatur śpiworów, musi zlecić ich badanie akredytowanemu laboratorium. Test wykonywany jest zgodnie z międzynarodową normą PN-EN ISO 23537, która w 2017 roku zastąpiła wycofaną normę PN-EN 13537.
To właśnie ona określa sposób badania właściwości termoizolacyjne śpiworów oraz metodę przeliczania wyników na konkretne zakresy temperatur. Określa ona też wartości oporów cieplnych odzieży manekina, maty na której manekin badawczy leży jak również temperaturę, jaka powinna panować w pomieszczeniu testowym.
Na pierwszym etapie śpiwór poddany jest wstępnemu kondycjonowaniu (czyli zostaje umieszczony w pomieszczeniu w którym panuje określona temperatura i wilgotność) przez minimum 12 godzin. Na drugim etapie śpiwór umieszczany jest w suszarce bębnowej i wirowany przez minimum 15 min w temperaturze maksymalnie 30 stopni.
Kluczowym elementem testów jest manekin termiczny. To zaawansowane urządzenie wyposażone w system grzałek i czujników temperatury, rozmieszczonych w 16 sekcjach. Manekin umieszczany jest w śpiworze, jeśli badany śpiwór wyposażony jest w kaptur to zaciąga się go do momentu aż średnica otworu na twarz wyniesie maksymalnie 12 cm, zamek zostaje zasunięty. W pomieszczeniu panuje temperatura 10 stopni Celcjusza, wilgotność wynosi 50%, a przepływ powietrza osiąga maksymalnie 0,4 m/s. Manekin rozgrzewany jest do temperatury 31 stopni. Utrata ciepła w każdej z 16 stref jest monitorowana i zapisywana. To na tej podstawie algorytm zapisany w normie wylicza zakresy temperatur śpiwora.
WAŻNY DETAL: MANEKIN JEST UBRANY
Rzadko poruszana, a ważna informacja: manekin podczas badania jest ubrany. Norma zakłada użycie bardzo cienkiej warstwy odzieży o określonym parametrze izolacyjności Rct wynoszącym 0,04–0,06 m²K/W. Brzmi technicznie? W praktyce odpowiada to lekkiej bieliźnie termicznej – koszulce z długim rękawem i legginsom. Dla porównania: cienka bluza z Polartec Alpha 90 g ma Rct na poziomie około 0,1 m²K/W.
To ważny szczegół, bo temperatury na etykiecie zakładają właśnie taki scenariusz. Suche warstwy przeznaczone wyłącznie do spania potrafią realnie wpłynąć na komfort termiczny podczas nocy w terenie. Zobacz dlaczego wiatr, wilgoć oraz mata potrafią przesunąć odczuwalną temperaturę o kilka stopni:
DLACZEGO LABORATORIUM NIE PRZEWIDZI WSZYSTKIEGO?
Badanie laboratoryjne jest potrzebne, bo zakłada powtarzalne warunki i pozwala porównywać różne rozwiązania konstrukcyjne. Dzięki temu można sprawdzić, jak wpływają na izolację śpiwora. Jednak podczas realnej wyprawy na komfort cieplny wpływa wiele czynników, których nie da się w pełni odtworzyć w badaniu:
POZYCJA SNU MA WIĘKSZE ZNACZENIE, NIŻ SIĘ WYDAJE
Przy temperaturach Limit i Extreme norma zakłada, że użytkownik śpi skulony (w tzw. pozycji embrionalnej). To naturalna, wyjątkowo efektywna reakcja organizmu. Zmniejszenie powierzchni ciała ogranicza straty ciepła, a kończyny znajdują się bliżej ogrzanego tułowia. Problem polega na tym, że mocne zwijanie się w śpiworze może kompresować jego izolację. Jest to szczególnie zauważalne przy używaniu śpiworów typu mumia.
Izolacja puchowa działa dzięki powietrzu zatrzymanemu w strukturze puchu. Jeśli śpiwór jest zbyt ciasny albo użytkownik mocno napina materiał kolanami, biodrami lub ramionami, puch w tych miejscach zostaje sprasowany i traci loft. Efekt? W miejscu kompresji powstaje zimny punkt.
Dlatego przy wyborze śpiwora warto zwrócić uwagę nie tylko na temperaturę, ale też na dopasowanie kroju do sposobu spania. Osoby, które często śpią na boku albo mają tendencję do mocnego podkurczania nóg, mogą potrzebować nieco więcej przestrzeni w śpiworze. Złotą zasadą jest jednak to, by świadomie wybierać śpiwór gwarantujący odpowiedni poziom termoizolacji dla warunków panujących w trakcie podróży. Tak, by w miarę możliwości do minimum ograniczyć konieczność układania się w pozycji embrionalnej.
CO ZROBIĆ, JEŚLI W ŚPIWORZE ZACZYNA BYĆ ZIMNO?
Jeśli temperatura spada poniżej komfortowego zakresu śpiwora, wiele osób instynktownie zaczyna mocno się zwijać. Zamiast walczyć o ciepło przez mocne kulenie się w śpiworze, warto:
• założyć suchą warstwę termiczną,
• osłonić głowę czapką albo dobrze dopasowanym kapturem śpiwora
• docieplić tułów kurtką puchową albo syntetyczną,
• upewnić się, że materac jest odpowiednio napompowany i czy nie zsunęliśmy się z niego w nocy,
PRO TIP: podczas wyprawy warto mieć przy sobie zestaw naprawczy, gdyby materac został uszkodzony!
• sprawdzić, czy śpiwór nie dotyka wilgotnej ścianki namiotu lub tarpa,
• zjeść coś kalorycznego, jeśli organizm jest wyczerpany,
• ograniczyć przewiew w schronieniu.
W wielu sytuacjach dodatkowa sucha warstwa odzieży da więcej niż mocne zwijanie się w śpiworze, które może kompresować puch i obniżać skuteczność izolacji.
DLACZEGO I W JAKI SPOSÓB W CUMULUS® ŁĄCZYMY DANE Z LABORATORIUM ORAZ PRAKTYKĘ TERENOWĄ?
Norma laboratoryjna jest dla nas bardzo ważnym punktem odniesienia. Pozwala porównywać konstrukcje i sprawdzać, jak konkretne zmiany wpływają na właściwości termiczne śpiwora. Regularnie wykorzystujemy badania laboratoryjne podczas pracy nad nowymi modelami i aktualizacjami istniejących konstrukcji. Dotyczy to zarówno normy EN ISO 23537 dla śpiworów, jak i normy ASTM F2732 dotyczącej odzieży.
Mimo to, temperatury, które podajemy, nie opierają się wyłącznie na laboratoryjnym algorytmie. Decyzję taką podjęliśmy z trzech głównych powodów:
warunki laboratoryjne nie odpowiadają faktycznym warunkom w terenie. Podawanie zakresów temperatury dla śpiworów zgodnie z normą ma największy sens dla klienta, który chciałby porównać śpiwór jednego producenta do śpiwora innego producenta. Naszym celem jest nie tylko umożliwienie porównania produktów, lecz także podanie wartości, które mają praktyczne odniesienie do rzeczywistych warunków użytkowania.
różnice pomiędzy wartościami zakresów temperatur przedstawianymi przez różne laboratoria. Największa wartość jaką zaobserwowaliśmy w trakcie 5 lat badań to 22°C różnicy temperatury Limit dla jednego z naszych śpiworów;
w naszej ofercie posiadamy serię The Quilt oraz Neo Quilt, które to konstrukcje nie mogą być przebadane w laboratorium zgodnie z normą. Ponieważ różne systemy noclegowe nie mogą być oceniane w identyczny sposób, stosujemy spójne podejście do komunikowania temperatur w całej ofercie.
Współpracujemy z użytkownikami, którzy testują produkowany przez nas sprzęt podczas długich wypraw i ekspedycji, sami również stale korzystamy z produktów Cumulus® w terenie, w różnych porach roku i warunkach pogodowych.
Podając zakresy temperatur dla naszych produktów, uwzględniamy to, że warunki podczas rzeczywistego noclegu nigdy nie są tak stabilne i przewidywalne jak w laboratorium. W terenie trzeba liczyć się z pewnym poziomem zmęczenia, podwyższoną wilgotnością (podczas noclegu nad jeziorem, wilgotność może sięgnąć poziomu 100% nawet gdy nie pada!), ruchem powietrza, stopniem izolacji od zimnego podłoża czy niepełną regeneracją po całym dniu aktywności. Laboratorium pozwala wyeliminować te zmienne i uzyskać porównywalny wynik. Testy terenowe pokazują natomiast, jak cały system noclegowy działa wtedy, gdy warunki przestają być przewidywalne.
Jeżeli doświadczenia z rzeczywistych warunków pokazują coś innego niż laboratorium, nie przyjmujemy automatycznie korzystniejszej wartości. Wierzymy, że dopiero połączenie badań laboratoryjnych z praktycznym doświadczeniem pozwala tworzyć zakresy temperatur, którym naprawdę można zaufać.
ŚPIWÓR, A QUILT - DWA RÓŻNE PODEJŚCIA
Quilty stały się w ostatnich latach bardzo popularne w świecie ultralight. Warto jednak pamiętać, że quilt i klasyczny śpiwór to dwa różne systemy noclegowe.
Norma EN ISO 23537 została opracowana dla śpiworów, które otaczają użytkownika ze wszystkich stron. Quilty najczęściej nie są certyfikowane tą metodą, ponieważ działają inaczej. Ich filozofia zakłada, że izolacja pod ciałem i tak zostałaby sprasowana przez ciężar użytkownika, dlatego zamiast dolnej warstwy puchu stosuje się odpowiednio dobraną matę o właściwej wartości R-value.
Oznacza to, że temperatury quiltów są zazwyczaj deklaracjami opartymi na doświadczeniu i testach terenowych, a nie wynikiem standaryzowanego badania laboratoryjnego. Dzięki wieloletniemu doświadczeniu w projektowaniu i użytkowaniu tego typu sprzętu możemy określać ich parametry termiczne w sposób możliwie rzetelny i praktyczny.
W ofercie Cumulus® znajdują się produkty puchowe o różnej konstrukcji, ilości wypełnienia i przeznaczeniu. Dzięki temu łatwiej dopasować system noclegowy do rodzaju aktywności, pory roku oraz indywidualnych preferencji!
ZOBACZ
nasze quilty
PODSUMOWANIE
Temperatury śpiworów nie są prostą obietnicą. To punkt odniesienia oparty na laboratoryjnych badaniach, doświadczeniu terenowym i założeniach producenta.
Norma EN ISO 23537 pozwala porównywać produkty w powtarzalny sposób, ale prawdziwy komfort termiczny zawsze zależy od całego systemu: śpiwora, maty, schronienia, warunków pogodowych i samego użytkownika. W Cumulus® staramy się jak tylko możemy by rozsądnie zestawić ze sobą wszystkie wartości, wziąć pod uwagę zmienne i na tej podstawie pomóc klientowi dokonać najlepszego wyboru.
Mamy nadzieję, że ten tekst pomoże lepiej zrozumieć, co naprawdę kryje się za temperaturami na etykiecie śpiworów Cumulus® i ułatwi bardziej świadomy wybór sprzętu na kolejne noce w terenie.
SPRAWDŹ
podobne artykuły